ทำไมเพื่อนสมัยเด็กแพ้ทุกที? เรื่องของ Osananajimi ที่เคยชนะมาก่อนเมื่อพันปีที่แล้ว

บ้านอยู่ติดกัน ปลุกพระเอกไปโรงเรียนทุกเช้า ทำข้าวกล่องให้ทุกวัน… แล้วพระเอกก็ไปรักสาวย้ายโรงเรียนที่เพิ่งเจอกันไม่กี่ตอน เจ็บไหมล่ะ

ตัวละครแบบนี้แฟนการ์ตูนเรียกว่า 幼馴染 (โอซานานาจิมิ – “เพื่อนสมัยเด็ก”) และแซวกันมานานว่า “เพื่อนสมัยเด็กไม่มีวันชนะ” แต่ถ้าย้อนดูดี ๆ จะเจอเรื่องเซอร์ไพรส์ เพราะเมื่อพันปีก่อน เพื่อนสมัยเด็กเป็นฝ่ายชนะนะ

พันปีก่อน: เพื่อนสมัยเด็กได้แต่งงาน

เรื่องรักของเพื่อนสมัยเด็กในญี่ปุ่นเก่ามาก ตอนที่ 23 ของ 『伊勢物語』 (อิเสะ โมโนกาตาริ – “ตำนานแห่งอิเสะ”) ที่คนรู้จักในชื่อ 筒井筒 (ซึตสึอิซึตสึ – “ขอบบ่อน้ำ”) เล่าถึงเด็กชายกับเด็กหญิงที่โตมาด้วยกันข้างบ่อน้ำ

พอโตเป็นผู้ใหญ่ ทั้งคู่แอบชอบกันอยู่ แลกกลอนกันไปมา แล้วก็ได้แต่งงานกันจริง ๆ กลอนจีบของฝ่ายชายยังหยิบความทรงจำตอนเด็กมาใช้ คือส่วนสูงที่เคยวัดกับขอบบ่อ น่ารักมาก

「筒井つの　井筒にかけし　まろがたけ　過ぎにけらしな　妹見ざるまに」 (ส่วนสูงของฉันที่เคยวัดกับขอบบ่อน้ำ คงเลยขอบบ่อไปแล้ว ในช่วงที่ไม่ได้พบเธอ)

สรุปง่าย ๆ ในวรรณคดีคลาสสิก เพื่อนสมัยเด็กคือผู้ชนะ

อีกเรื่องที่น่ารู้: Wikipedia (วิกิพีเดีย) ภาษาญี่ปุ่นบอกว่าแต่ก่อนคำว่าโอซานานาจิมิใช้กับเพื่อนสนิทตั้งแต่เด็กแบบไม่จำกัดเพศ แต่คนญี่ปุ่นยุคนี้ได้ยินแล้วมักนึกถึงเพื่อนต่างเพศหรือรักแรกมากกว่า

ยุคเกมจีบสาว: จุดเริ่มของ “นางเอกผู้แพ้”

หลังสงคราม มังงะกับอนิเมะใช้ฉากเพื่อนสมัยเด็กกันบ่อยอยู่แล้ว แต่จุดเปลี่ยนจริงคือเกมจีบสาว (美少女ゲーム – บิโชโจ เกม) ยุค 90

วิกิพีเดียภาษาญี่ปุ่นเล่าว่า 『ときめきメモリアル』 (โทคิเมคิ เมโมเรียล) ปี 1994 ทำให้ตัวละครเพื่อนสมัยเด็กบูมขึ้นมา (ส่วนนี้ในวิกิฯ ยังอ้างอิงไม่ครบ)

คนที่ไล่เรียงเรื่องนี้ไว้ละเอียดคือ 玉井建也 (ทามาอิ ทัตสึยะ) ในงานวิจัยที่ลงวารสารวิชาการของ 東北芸術工科大学 (โทโฮกุ เกจุตสึ โคกะ ไดงากุ – มหาวิทยาลัยศิลปะและการออกแบบโทโฮกุ) เมื่อมีนาคม 2022 ลำดับเรื่องเป็นแบบนี้

• ยุค 90 เกมจีบสาวออกมาเพียบ เช่น 『同級生』 (โดคิวเซย์ – “เพื่อนร่วมชั้น”) ปี 1992, โทคิเมคิ เมโมเรียล ปี 1994, 『同級生2』 (โดคิวเซย์ 2) ปี 1995 และ 『To Heart』 (ทูฮาร์ต) ปี 1997
• ต่อมาก็ถึงยุค 泣きゲー (นากิเก – “เกมเรียกน้ำตา”) ที่เน้นเนื้อเรื่องหนักขึ้น อย่าง 『WHITE ALBUM』 (ไวท์ อัลบั้ม) และ 『ONE ～輝く季節へ～』 (วัน คางายากุ คิเซตสึ เอ) ปี 1998 และ 『Kanon』 (คานอน) ปี 1999
• เกมพวกนี้มักเล่าเรื่องชีวิตประจำวันกับชีวิตในโรงเรียน นางเอกเลยออกมาเป็นสูตร คือ “เพื่อนสมัยเด็ก” ตัวแทนชีวิตประจำวัน กับ “เพื่อนร่วมชั้น” ตัวแทนชีวิตในโรงเรียน
• แต่เนื้อเรื่องมักเทน้ำหนักไปให้นางเอกที่ “ไม่ธรรมดา”
• ผลก็คือคนทำงานสร้างสรรค์หลายคนมองว่าเพื่อนสมัยเด็ก “ไม่ใช่คู่รัก” และพูดถึงด้วยภาษาเกมอย่าง 「負け」 (แพ้) กับ 「勝てない」 (ชนะไม่ได้)

จากตรงนี้เองถึงมีคำว่า 負けヒロイン (มาเกะ ฮีโรอีน – “นางเอกผู้แพ้”) หมายถึงนางเอกที่แพ้ในเรื่องรักที่มีนางเอกหลายคน และวิกิพีเดียภาษาญี่ปุ่นก็เขียนไว้เลยว่าตัวอย่างแบบฉบับของนางเอกผู้แพ้ก็คือเพื่อนสมัยเด็กนี่แหละ

ทำไมถึงแพ้: เพราะสนิทจนเป็น “คนในบ้าน”

ทามาอิอธิบายว่า เพื่อนสมัยเด็กโตมาในละแวกเดียวกันตั้งแต่ยังไม่เข้าโรงเรียน คนเลยมองว่าเกือบเป็นคนในครอบครัว

ทีนี้ความรักแบบโรแมนติกที่คนคุ้นกัน มักมองว่า ความรัก → เพศ → ครอบครัว ต่อกันเป็นเส้นตรง พอเริ่มจาก “ครอบครัว” ไปแล้ว จะย้อนกลับมาเป็น “แฟน” ก็ยากหน่อย

เขายกคำพูดของคนในวงการมาด้วย อย่าง 佐倉綾音 (ซากุระ อายาเนะ) นักพากย์ใน 『幼なじみが絶対に負けないラブコメ』 (โอซานานาจิมิ กะ เซตไต นิ มาเกไน ราบุโคเมะ – “ศึกรักที่เพื่อนสมัยเด็กไม่มีวันแพ้”) ที่พูดว่า

「幼なじみって恋愛対象として見ることができないんですよね。性別を超越したところにいる、家族のような存在なので。」 (เพื่อนสมัยเด็กน่ะมองเป็นคู่รักไม่ได้หรอก เพราะเป็นเหมือนครอบครัวที่อยู่เหนือเรื่องเพศไปแล้ว)

ส่วน 島﨑信長 (ชิมาซากิ โนบุนางะ) นักพากย์อีกคน สรุปสูตรเรื่องแนวต่อสู้ไว้ตรงจุดว่า พระเอกมักหลงนางเอกจาก “โลกที่ไม่ธรรมดา” แล้วเพื่อนสมัยเด็กจาก “โลกประจำวัน” ที่คอยดูแลมาตลอด ก็ต้องแพ้ไป

ยุคเอาคืน: “ผู้แพ้” ขึ้นแท่นตัวเอก

พอถึงปลายยุค 2010 คนเขียนเริ่มหยิบมุกนี้มาเล่นตรง ๆ แล้วก็เวิร์กมาก

• ปี 2019 二丸修一 (นิมารุ ชูอิจิ) เริ่มเขียน “ศึกรักที่เพื่อนสมัยเด็กไม่มีวันแพ้” กับ 電撃文庫 (เด็งเงกิ บุงโกะ) และได้ทำอนิเมะในปี 2021 เขาเล่าว่าตั้งโจทย์ไว้ว่า “นางเอกผู้แพ้ต้องชนะ” พอคิดว่านางเอกผู้แพ้หน้าตาเป็นยังไง คำแรกที่ผุดขึ้นมาก็คือ “เพื่อนสมัยเด็ก”
• กรกฎาคม 2021 นิยาย 『負けヒロインが多すぎる!』 (มาเกะ ฮีโรอีน กะ โอโอสึงิรุ – “นางเอกผู้แพ้เยอะเกินไปแล้ว!”) ของ 雨森たきび (อาเมโมริ ทากิบิ) ออกเล่มแรกกับ ガガガ文庫 (กากากะ บุงโกะ) หลังคว้ารางวัลกากากะในการประกวดไลต์โนเวลของ 小学館 (โชงากุกัง) ครั้งที่ 15 แฟน ๆ เรียกสั้น ๆ ว่า マケイン (มาเคอิน)
• กรกฎาคม–กันยายน 2024 อนิเมะมาเคอินออกอากาศ ปีนั้นนิยายขายได้ 127,142 เล่ม ติดอันดับ 8 ของไลต์โนเวลในการจัดอันดับรายปีของ ORICON (โอริคอน)
• 6 เมษายน 2025 ประกาศทำอนิเมะภาค 2

สรุป

“เพื่อนสมัยเด็กไม่มีวันชนะ” ไม่ใช่กฎตายตัวของเรื่องรักเลย พันปีก่อนพวกเขาได้แต่งงานกันด้วยซ้ำ ภาพจำว่าต้องแพ้เพิ่งมาชัดในยุคเกมจีบสาวที่จัดนางเอกเป็นสูตร และตอนนี้ ความ “แพ้” นั่นแหละกลับกลายเป็นจุดขายของนิยายขายดีไปแล้ว

ที่มา: 玉井建也 (2022) ラブコメ作品と状況としてのキャラクター (PDF), Wikipedia (ญี่ปุ่น) 幼馴染, Wikipedia (ญี่ปุ่น) 筒井筒, Wikipedia (ญี่ปุ่น) ヒロイン, Wikipedia (ญี่ปุ่น) 負けヒロインが多すぎる!