สาวมอนสเตอร์ (Monster Girl) มาจากไหน? จากเมดูซ่าในตำนาน สู่การ์ตูนในกระทู้ที่กลายเป็น 'มอนมุสุ'

ลองนึกภาพสาวน้อยหน้าตาน่ารัก แต่ครึ่งล่างเป็นหางงู หรือแขนเป็นปีกนก หรือท่อนล่างเป็นม้าทั้งตัว… ในญี่ปุ่นเขามีชื่อเรียกตัวละครแบบนี้ว่า モンスター娘 (มอนสเตอร์ มุสุเมะ – “สาวมอนสเตอร์”) หรือเรียกสั้น ๆ ว่า モン娘 (มนมุสุ)

ภาพผู้หญิงที่เป็นสัตว์ประหลาดน่ะมีมาหลายพันปีแล้ว แต่การที่มันกลายเป็น “แนว” ที่มีแฟนคลับ มีรวมเล่ม มีอนิเมะเป็นของตัวเอง เพิ่งเกิดในยุค 2010 นี่เอง และจุดเริ่มก็มาจากกระทู้บนเว็บบอร์ดธรรมดา ๆ

ศัพท์ที่ควรรู้ก่อนไปต่อ

เว็บสอนภาษาญี่ปุ่นผ่านอนิเมะ Japanese with Anime (เจแปนนีส วิธ อนิเมะ) แยกคำที่เจอบ่อยไว้แบบนี้

• モンスター娘 เอา “มอนสเตอร์” ในเกมแฟนตาซีมาแปลงเป็นสาวน่ารักสไตล์อนิเมะ
• 人外娘 (จินไก มุสุเมะ – “สาวที่ไม่ใช่มนุษย์”) หมวดกว้างกว่า คือสาวอะไรก็ได้ที่ไม่ใช่มนุษย์ ไม่จำเป็นต้องมาจากมอนสเตอร์ในเกม
• 亜人 (อาจิน – “กึ่งมนุษย์”) เกือบเป็นคนแล้ว แค่บางส่วนที่ต่างไป
• เผ่ายอดฮิตก็เช่น ラミア (ลาเมีย – ครึ่งงู), ハーピー (ฮาร์ปี – ครึ่งนก แขนเป็นปีก), ケンタウロス (เคนทาอุรอส – เซนทอร์ ครึ่งม้า) ส่วนใหญ่ยืมมาจากเทพปกรณัมกรีก

ส่วนสาวหูแมวหรือหูสัตว์ มักถูกนับแยกเป็นอีกหมวด (อ่านต่อได้ที่ที่มาของเคโมโนะและเคโมมิมิ)

รากเก่า: ตั้งแต่ตำนานกรีกถึงเกมยุค 90

สาวมอนสเตอร์ไม่ได้เพิ่งเกิดเมื่อวาน ย้อนดูกันหน่อย

• ตำนานกรีก Wikipedia (วิกิพีเดีย) ภาษาญี่ปุ่นอ้างบทความของ Inverse (อินเวิร์ส) ว่าเมดูซ่ากับสกิลลาคือตัวอย่างโบราณของผู้หญิงที่เป็นสัตว์ประหลาด และสื่อมักใช้หน้าตาน่ากลัวเพื่อบอกว่าพลังของเธอคุมไม่อยู่
• ปลายยุค 70 – ต้นยุค 80 Mike Toole (ไมค์ ทูล) คอลัมนิสต์ของ Anime News Network (อนิเมะ นิวส์ เน็ตเวิร์ก) เขียนไว้ปี 2016 ว่าภาพสาวมอนสเตอร์ “มีมาตั้งแต่รุ่งอรุณของสื่อนี้” เขายก 『綿の国星』 (วาตะ โนะ คุนิ โฮชิ) ซึ่งอาจเป็นสาวหูแมวคนแรกในอนิเมะ และนับ ラム (ลัม) จาก 『うる星やつら』 (อุรุเซย์ ยัตสึระ) ว่า “ค่อนข้างเป็นสาวมอนสเตอร์” เพราะมีเขาและมาจากต่างดาว
• 1993 Japanese with Anime ชี้ว่าเกม 『真・女神転生』 (ชิน เมงามิ เทนเซย์) มีปีศาจรูปร่างผู้หญิงที่ชวนเข้าทีมได้หลายตัวแล้ว

จุดเปลี่ยน: การ์ตูนหน้าเดียวจากกระทู้นิรนาม

ทั้งทูลและวิกิพีเดียยกเครดิตตัวจุดกระแสให้เรื่องเดียวกัน คือ 『モンスター娘のいる日常』 (มอนสเตอร์ มุสุเมะ โนะ อิรุ นิจิโจ – “ชีวิตประจำวันกับสาวมอนสเตอร์”) ของ オカヤド (โอคายาโดะ) หรือที่แฟน ๆ เรียกว่า “มอนมุสุ”

ที่น่าสนใจคือเรื่องนี้ไม่ได้เริ่มจากสำนักพิมพ์ แต่เริ่มจากนักวาดที่โพสต์การ์ตูนในกระทู้ ตามข้อมูลของวิกิพีเดียภาษาญี่ปุ่น

• ราวปี 2007 โอคายาโดะเริ่มโพสต์การ์ตูนหน้าเดียวในกระทู้ “สาวมอนสเตอร์” บนเว็บบอร์ดนิรนาม
• 2011 ได้ลงตอนพิเศษในหนังสือรวมเล่ม 『けもも』 (เคโมโมะ) เล่ม 2 จนได้ต่อยอดเป็นงานเชิงพาณิชย์
• 2012 เริ่มลงนิตยสาร 『月刊COMICリュウ』 (เก็กกัง คอมิก ริว) ของ 徳間書店 (โทกุมะ โชเท็น) ตั้งแต่ฉบับพฤษภาคม 2012
• กรกฎาคม–กันยายน 2015 ได้อนิเมะทีวี 12 ตอน ออกอากาศทาง TOKYO MX (โตเกียว เอ็มเอ็กซ์) และช่องอื่น
• มิถุนายน 2020 ยอดพิมพ์สะสมทะลุ 5 ล้านเล่ม และถึงมีนาคม 2026 ออกมาแล้ว 21 เล่ม

แล้วเนื้อเรื่องเป็นยังไง? บทความของ 電ファミニコゲーマー (เด็นฟามินิโค เกมเมอร์) สรุปว่า ชายหนุ่มที่อยู่คนเดียวต้องรับสาวมอนสเตอร์หลายเผ่า ทั้งลาเมีย ฮาร์ปี และเซนทอร์ มาอยู่บ้าน ออกแนวรักคอมเมดี้ แถมกฎหมายในเรื่องยังห้ามมนุษย์ล่วงเกินสาวต่างเผ่าเด็ดขาด ไม่งั้นจะกลายเป็นปัญหาระหว่างประเทศ ลองนึกดูว่าพระเอกจะวุ่นแค่ไหน

หลังมอนมุสุ: ทั้งแนว “ระเบิด”

วิกิพีเดียภาษาญี่ปุ่นอ้างบทความของ Vice (ไวซ์) ว่ามอนมุสุทำให้งานแนวนี้ “ระเบิด” ตามมา ทูลเสริมว่างานในกระแสนี้ส่วนใหญ่ลงอยู่ในนิตยสารคอมิก ริว และยกตัวอย่าง 『セントールの悩み』 (เซนทอร์ โนะ นายามิ – “เรื่องกลุ้มใจของเซนทอร์”) ที่เล่าชีวิตโรงเรียนและครอบครัวในโลกที่มนุษย์หายไป เหลือแต่เซนทอร์ ซาเทียร์ และเงือกที่ใช้ชีวิตกันธรรมดา ๆ

ฝั่งนิตยสารก็จัดรวมเล่มการ์ตูนสี่ช่องของนักวาดสายมอนมุสุ เมื่อ 13 กุมภาพันธ์ 2020 アニメージュプラス (อะนิเมจ พลัส) รายงานว่ารวมเล่มนี้กลับมาในรอบ 4 ปี บรรณาธิการบอกว่าที่ทำเพราะปีนั้นอนิเมะแนวนี้มาหลายเรื่อง เช่น 『モンスター娘のお医者さん』 (มอนสเตอร์ มุสุเมะ โนะ โออิชาซัง – “หมอของสาวมอนสเตอร์”) ที่ประกาศทำอนิเมะ แล้วก็พูดไว้ว่า

「2020年のモンスター娘業界はかなり盛り上がっております。」 (วงการสาวมอนสเตอร์ปี 2020 คึกคักมากเลยครับ)

ทำไมคนถึงชอบ

ทูลมองว่าแม้งานแนวนี้จะมีแฟนเซอร์วิสไม่น้อย แต่แก่นจริง ๆ คือ “ความสำคัญของการผูกมิตรและอยู่ร่วมกันอย่างกลมกลืน” กับคนที่หน้าตาไม่เหมือนเรา

เขาบอกว่าเสน่ห์อีกอย่างคือการได้เห็นสาวมอนสเตอร์ทำเรื่องธรรมดาในชีวิตประจำวัน แล้วได้คำตอบของคำถามจุกจิกที่เราอาจเคยสงสัย ว่าร่างแบบนี้ใช้ชีวิตกันยังไง

แต่ก็ไม่ใช่ทุกคนจะมองแง่ดี วิกิพีเดียภาษาญี่ปุ่นบันทึกว่านักวิจารณ์บางคนมองสาวมอนสเตอร์เป็นภาพของพลังผู้หญิง ขณะที่บางคนมองว่าเป็นการทำให้ผู้หญิงเป็นวัตถุทางเพศ เรื่องนี้ยังเถียงกันไม่จบ

เข้าใจผิดกันบ่อย

สาวมอนสเตอร์ไม่ใช่ของใหม่ที่มอนมุสุคิดขึ้นเองนะ ตัวละครแนวนี้มีตั้งแต่ตำนานกรีก อนิเมะยุค 70–80 และเกมยุค 90 สิ่งที่มอนมุสุทำคือทำให้มันกลายเป็นแนวที่มีชื่อเรียกและมีตลาดของตัวเอง

จากการ์ตูนหน้าเดียวในกระทู้เว็บบอร์ดเมื่อราวปี 2007 สู่มังงะยอดพิมพ์หลายล้านเล่ม วันนี้ลาเมียกับฮาร์ปีไม่ได้เป็นแค่บอสในเกมอีกต่อไป แต่เป็นนางเอกที่มีแฟนทั่วโลก

ที่มา: Wikipedia (ญี่ปุ่น) モンスター娘のいる日常, ANN: Monster Girl Safari, アニメージュプラス 2020, Japanese with Anime, Wikipedia (ญี่ปุ่น) モンスター娘