เบื้องหลังเกมโดจินดัง: NScripter, RPG Maker และ TyranoScript 3 โปรแกรมที่ทำให้คนธรรมดาสร้างเกมได้
Tsukihime กับ Higurashi รันบน NScripter ส่วน Ao Oni และฟรีเกมสยองยุคใหม่ใช้ RPG Maker มารู้จักโปรแกรมที่ทำให้คนมีเรื่องอยากเล่ากล้าเริ่มทำเกม
เกมโดจินระดับตำนานเกมหนึ่งเริ่มต้นจากคำพูดง่าย ๆ ของน้องชายคนเขียน ที่บอกว่าโปรแกรมทำเกมตัวหนึ่ง “ใช้ง่ายกว่าที่คิด” แล้วพี่ชายก็ลงมือจริง (เดี๋ยวเล่าต่อข้างล่าง)
เกมโดจินดัง ๆ หลายเกมไม่ได้เขียนโปรแกรมขึ้นมาจากศูนย์ เบื้องหลัง 『月姫』 (สึกิฮิเมะ), 『ひぐらしのなく頃に』 (ฮิงุราชิ โนะ นาคุ โคโระ นิ) หรือฟรีเกมสยองที่คนทั่วโลกดูคลิปเล่นกันคือ เครื่องมือสร้างเกม ที่ให้คนธรรมดาเขียนสคริปต์หรือลากวางฉากเองได้
วันนี้มาทำความรู้จัก 3 ตัวหลักที่วงการโดจินญี่ปุ่นใช้กันเยอะ คือ NScripter (เอ็นสคริปเตอร์), RPGツクール (RPG สึกูรุ) และ ティラノスクリプト (ทิราโนสคริปต์)
NScripter (เอ็นสคริปเตอร์): เครื่องยนต์ของยุคทองวิชวลโนเวลโดจิน
ใครสร้าง: Wikipedia (วิกิพีเดีย) ภาษาญี่ปุ่นบอกว่า NScripter เป็นสคริปต์เอนจินที่ 高橋直樹 (ทาคาฮาชิ นาโอกิ) พัฒนาและเผยแพร่ ตัว “N” ก็มาจากชื่อของเขานี่แหละ ใช้งานบน Windows
ทำไมวงโดจินชอบ: เพราะเงื่อนไขใจดีมาก Wikipedia ระบุว่า
「非商業用途での利用、及び同人流通作品なら無料で使用できる。」 “ใช้ฟรีได้ถ้าไม่ใช่เชิงพาณิชย์ หรือเป็นผลงานที่จำหน่ายในช่องทางโดจิน”
ส่วนเกมที่ขายเชิงพาณิชย์ต้องจ่ายค่าใช้งาน
เกมดังที่ใช้: หน้าวิกิพีเดียของทั้งสึกิฮิเมะและฮิงุราชิระบุว่าใช้ NScripter เป็นเอนจิน และ 竜騎士07 (ริวคิชิ เซโระนานะ) เล่ากับ 電撃オンライン (เด็งเงกิ ออนไลน์) ว่าคนที่จุดประกายคือน้องชายของเขาเอง
「『月姫』を動かしているNScripterは思ったより扱いやすいから、これなら僕たちでもゲームが作れそうだよ」 “NScripter ที่ใช้รันสึกิฮิเมะใช้ง่ายกว่าที่คิด แบบนี้เราก็น่าจะทำเกมได้นะ”
ประโยคนี้สรุปบทบาทของเครื่องมือได้ดีที่สุด มันไม่ได้ทำให้เกมสนุกขึ้นเอง แต่ทำให้คนที่มีเรื่องอยากเล่า “กล้าเริ่ม”
ตอนนี้เป็นยังไง: หน้าเว็บทางการบอกว่าเว็บอยู่ใน “สถานะกึ่งหยุด” (半停止状態) แต่ก็ยังมีอัปเดตเมื่อ 9 สิงหาคม 2026 เป็นเวอร์ชัน 3.06 โดยย้ายไปคอมไพล์ด้วยเครื่องมือรุ่นใหม่ “เพื่อให้ซัพพอร์ตต่อได้ในอนาคต” ใครอยากรันเกมบนระบบอื่น Wikipedia อธิบายว่ามี ONScripter (โอเอ็นสคริปเตอร์) เอนจินโอเพนซอร์สที่เข้ากันได้ ไม่ใช่ของทางการ แต่รันได้หลายแพลตฟอร์ม
RPGツクール (RPG สึกูรุ – RPG Maker): อยู่มาตั้งแต่ยุค MSX
ชื่อ ツクール (สึกูรุ) เป็นคำผสมระหว่าง 作る (สึกุรุ – สร้าง) กับ “tool” ตามที่ Wikipedia อธิบาย ไทม์ไลน์ฉบับย่อ
- ก.พ. 1990 『Dante』 (ดันเต) บนคอมพิวเตอร์ MSX2 (เอ็มเอสเอ็กซ์ 2) ต้นตระกูลของซีรีส์
- ธ.ค. 1992 『RPGツクール Dante98』 บนเครื่อง PC-9800
- 28 มี.ค. 1997 『RPGツクール95』 รุ่นแรกบน Windows
- 5 เม.ย. 2000 『RPGツクール2000』
- 22 ก.ค. 2004 『RPGツクールXP』 รุ่นที่ใช้สร้าง 『青鬼』 (อาโอโอนิ) ตาม Wikipedia
- 27 ธ.ค. 2007 『RPGツクールVX』 รุ่นที่ใช้สร้าง 『魔女の家』 (มาโจะ โนะ อิเอะ – “บ้านแม่มด”)
- 17 ธ.ค. 2015 『RPGツクールMV』 และ ส.ค. 2020 『RPGツクールMZ』
“สึกูรา” ไม่ได้ทำเพื่อขาย
ปี 2017 一之瀬裕之 (อิจิโนเสะ ฮิโรยูกิ) ผู้อำนวยการผลิตซีรีส์ของ KADOKAWA (คาโดกาวะ) เล่ากับ AUTOMATON (ออโตเมตอน) ว่า RPG สึกูรุ MV บนพีซียอดขายรวมทะลุ 1 ล้านชุด แล้วเขาก็พูดถึงนิสัยของ ツクラー (สึกูรา – ผู้ใช้โปรแกรมสึกูรุ) ไว้น่ารักมาก
「ツクラーさんって、売ることじゃなくて、まずいろんな人たちに評価してもらうということを目的にしている人が多いんです。」 “สึกูราหลายคนไม่ได้ตั้งเป้าที่การขาย แต่อยากให้คนหลากหลายได้เล่นและให้ความเห็นก่อน”
นี่แหละเหตุผลที่ฟรีเกมญี่ปุ่นจำนวนมากถูกแจกฟรีบนเว็บ เขายังเล่าว่าผู้ใช้ในอเมริกาเหนือเคยใช้รุ่นเถื่อนกันเยอะ พอมีรุ่น VX Ace ขายบน Steam (สตีม) คนก็ได้ซื้อของแท้ และตอนนั้นเกมที่ทำด้วยสึกูรุบนสตีมมีมากกว่า 200 เกมแล้ว
เคสล่าสุด: จากฟรีเกมสู่ Switch
เกม 『アクアリウムは踊らない』 (อควาเรียม วะ โอโดรานาอิ – “อควาเรียมไม่เต้นรำ”) ของ 橙々 (ไดได) สร้างด้วย RPG สึกูรุ MZ เปิดให้เล่นฟรีบนพีซีเมื่อกุมภาพันธ์ 2024 4Gamer.net (โฟร์เกมเมอร์) รายงานว่าทำยอดดาวน์โหลด 100,000 ครั้งใน 2 วัน และเกิน 600,000 ครั้งภายในมิถุนายน 2025 ก่อนที่บริษัท フロンティアワークス (ฟรอนเทียร์ เวิร์กส์) จะนำไปทำฉบับ Nintendo Switch (นินเทนโด สวิตช์)
ชื่อ “ツクール” กลับมาในปี 2026
Wikipedia บันทึกว่าตั้งแต่ปี 2022 ญี่ปุ่นเปลี่ยนชื่อซีรีส์เป็น “RPG Maker” ตามตลาดโลก แต่รุ่นใหม่ 『RPGツクールU2U』 ที่ประกาศในปี 2026 กลับมาใช้ชื่อญี่ปุ่นว่าสึกูรุอีกครั้ง อิจิโนเสะเล่าเหตุผลกับโฟร์เกมเมอร์ระหว่างงานเกมอินดี้ BitSummit (บิตซัมมิต) ว่า
「ツクールという独特な響きは,日本のツクラーさんからは長らく愛されてきたものです。」 “เสียงเรียกที่มีเอกลักษณ์ของคำว่าสึกูรุ เป็นสิ่งที่สึกูราชาวญี่ปุ่นรักมานาน”
รุ่นนี้ทำบน Unity (ยูนิตี) จัดจำหน่ายโดย Gotcha Gotcha Games (กอตชา กอตชา เกมส์) และในบทสัมภาษณ์เดือนพฤษภาคม 2026 ยังไม่ประกาศวันวางขายหรือราคา
ティラノスクリプト (ทิราโนสคริปต์ – TyranoScript): ตัวเลือกยุคเบราว์เซอร์และมือถือ
ถ้า NScripter คือเครื่องมือยุค Windows ทิราโนสคริปต์ก็คือตัวแทนยุคที่เกมต้องเล่นได้ทุกจอ เว็บไซต์ทางการเขียนไว้ชัด ๆ ว่า
「無料。商用利用にも制限なし。さらに改造もOK!」 “ฟรี ใช้เชิงพาณิชย์ได้ไม่จำกัด แถมดัดแปลงได้ด้วย!”
เว็บเดียวกันบอกว่าปล่อยเกมได้ทั้ง Windows, Mac, iPhone, Android และเกมบนเบราว์เซอร์ ไม่ต้องแจ้งหรือใส่เครดิต และมีเกมที่ใช้แล้วกว่า 20,000 เกม ยังบอกด้วยว่าสคริปต์คล้ายกับ 吉里吉里 (คิริคิริ) เอนจินวิชวลโนเวลอีกตัวที่นิยมในญี่ปุ่น แต่ใช้แทนกันตรง ๆ ไม่ได้
คนสร้างคือ シケモクMK (ชิเกะโมคุ เอ็มเค) ตัวแทนบริษัท STRIKEWORKS (สไตรก์เวิร์กส์) ซึ่งยังทำ ティラノビルダー (ทิราโนบิลเดอร์) โปรแกรมแบบลากวางที่สร้างบนทิราโนสคริปต์ด้วย เขาเล่ากับ ファミ通.com (ฟามิตสึ ดอตคอม) ในปี 2017 ว่า
「いままでゲーム制作を手掛けたことがない人にもゲームを作ってほしい、という思いから開発しました。」 “พัฒนาขึ้นเพราะอยากให้คนที่ไม่เคยทำเกมมาก่อนได้ลองทำเกมบ้าง”
แล้วเลือกตัวไหนดี
- อยากทำวิชวลโนเวลคลาสสิกแบบเกมโดจินยุค 2000 NScripter ยังใช้ได้ แต่ต้องทำใจว่าเป็นเครื่องมือเก่าที่ผู้พัฒนาดูแลแบบกึ่งหยุด
- อยากทำเกม RPG หรือเกมผจญภัยเดินสำรวจ (รวมถึงเกมสยองแนวหนีผี) RPG สึกูรุมีตัวอย่างความสำเร็จเยอะที่สุด แต่เป็นโปรแกรมเสียเงิน
- อยากทำวิชวลโนเวลที่เล่นบนเว็บและมือถือได้ แบบฟรี ทิราโนสคริปต์ตอบโจทย์ที่สุด
ทั้งสามตัวมีจุดร่วมเดียวกัน คือช่วยรื้อกำแพงด้านเทคนิคออก จนสิ่งที่เหลือให้คนทำเกมต้องสู้มีแค่เรื่องเดียว คือเรื่องที่อยากเล่า
ที่มา: nscripter.com, Wikipedia (ญี่ปุ่น) NScripter, AUTOMATON – ツクールシリーズ一之瀬氏インタビュー, 4Gamer.net – RPGツクールU2U インタビュー, ティラノスクリプト公式, ファミ通.com – ティラノビルダー
แหล่งข้อมูล
- nscripter.com (เว็บไซต์ทางการของผู้พัฒนา NScripter)
- NScripter - Wikipedia
- 『ひぐらしのなく頃に』15周年。竜騎士07さんと15年間をインタビューで振り返る (電撃オンライン, 2017-08-19)
- 100万本売上を達成したPC版『RPGツクール』は今後どこへ向かうのか?「ツクール」シリーズプロデューサー・一之瀬氏に訊く (AUTOMATON, 2017-06-24)
- 「RPGツクールU2U」プロデューサーの一之瀬裕之氏にインタビュー (4Gamer.net, 2026-05-23)
- RPGツクール - Wikipedia
- ティラノスクリプト 公式サイト
- 『TYRANO BUILDER(ティラノビルダー)』【とっておきインディーVol.114】 (ファミ通.com, 2017-03-27)
- Switch版「アクアリウムは踊らない」制作者・橙々氏とキャストのオフィシャルインタビュー (4Gamer.net, 2025-06-26)