ไปงานโดจินครั้งแรกไม่ต้องงง: ศัพท์ Circle, Kabe Circle, Shimanaka, Shinkan และอีกเพียบ

ครั้งแรกที่เปิดแคตตาล็อกงานโดจินหรือเว็บร้านโดจินญี่ปุ่น หลายคนเจอคำแปลก ๆ ที่หาในพจนานุกรมก็ไม่เจอ แล้วก็ได้แต่นั่งงง

ไม่ต้องห่วง เรารวมคำที่เจอบ่อยที่สุดมาให้แล้ว พร้อมคำอ่านและความหมาย ส่วนใหญ่อ้างอิงจากหน้า 同人用語 (โดจิน โยโกะ – ศัพท์โดจิน) ของ Wikipedia (วิกิพีเดีย) ภาษาญี่ปุ่น

คนและกลุ่ม

サークル (เซอร์เคิล – วง)

กลุ่มที่ทำกิจกรรมโดจิน คนไทยชอบเรียกว่า “วง” ทำคนเดียวก็ได้นะ ลงงานในฐานะ 個人サークル (โคจิน เซอร์เคิล – วงเดี่ยว)

参加者 (ซังกะฉะ – ผู้ร่วมงาน)

ในงาน Comiket (คอมิเกะ) ทุกคนคือผู้ร่วมงานเท่ากันหมด ไม่มีคำว่า “ลูกค้า”

คนที่มาซื้อเรียกว่า 一般参加 (อิปปัง ซังกะ – ผู้ร่วมงานทั่วไป) ส่วนวงที่มาออกบูธคือ サークル参加 (เซอร์เคิล ซังกะ) หน้า FAQ ของคอมิเกะบอกว่าผู้ร่วมงานทั่วไปต้องซื้อหลักฐานเข้างาน (入場証明 นิวโจ โชเม) ก่อน

売り子 (อุริโกะ – คนช่วยขาย)

คนที่ยืนขายที่บูธ จะเป็นสมาชิกวงหรือเพื่อนที่มาช่วยขายเฉย ๆ ก็ได้

ผังงาน: ใครนั่งตรงไหน

スペース (สเปซ – พื้นที่บูธ)

พื้นที่ของแต่ละวงในงาน ปกติได้แค่ครึ่งโต๊ะยาว

島 (ชิมะ – เกาะ)

กลุ่มโต๊ะที่ตั้งเรียงกันเป็นเกาะกลางฮอลล์ เป็นคำตรงข้ามกับ “ผนัง”

島中 (ชิมะนากะ – กลางเกาะ)

โต๊ะในเกาะที่ไม่ได้อยู่ปลายเกาะ วงส่วนใหญ่อยู่ตรงนี้

お誕生日席 (โอทันโจบิ เซกิ – “ที่นั่งวันเกิด”)

โต๊ะที่ปลายเกาะ ชื่อน่ารักใช่ไหม ตรงนี้จัดคิวง่ายกว่า เลยมักให้วงขนาดกลางที่คนเยอะรองจากวงผนัง บางทีก็เรียกว่า 島角 (ชิมะคาโดะ – มุมเกาะ)

壁サークル (คาเบะ เซอร์เคิล – วงผนัง)

วงที่ได้บูธติดผนังฮอลล์ ด้านหลังมีที่กว้าง ขนของเข้าได้เยอะ และต่อคิวยาว ๆ ได้ ที่ตรงนี้เลยมักเป็นของวงดังที่คาดว่าคนจะต่อคิวยาว

หนังสือและการขาย

新刊 (ชินคัง – เล่มใหม่)

โดจินชิที่เพิ่งทำเสร็จ โดยเฉพาะเล่มที่ขายครั้งแรกในงานนั้น

既刊 (คิคัง – เล่มเก่า)

เล่มที่เคยออกไปแล้ว ไม่ใช่เล่มใหม่ของงานนี้

落ちた (โอจิตะ – “หล่นแล้ว”)

เล่มใหม่ทำไม่ทันงาน เช่นประโยค 「新刊落ちました」 (ชินคัง โอจิมาชิตะ – เล่มใหม่ไม่ทัน) ที่วงมักโพสต์ก่อนงาน เป็นประโยคที่แฟน ๆ ไม่อยากเห็นที่สุด

コピー本 (โคปี้บง – เล่มถ่ายเอกสาร)

เล่มทำมือที่พิมพ์ด้วยเครื่องถ่ายเอกสารแล้วเย็บแม็กเอง เหมาะกับทำจำนวนน้อย และทำได้แม้ใกล้วันงานแล้ว

オフセ本 (โอฟุเซะบง – เล่มพิมพ์ออฟเซ็ต)

เล่มที่พิมพ์ระบบออฟเซ็ต บางทีก็หมายถึงเล่มที่จ้างโรงพิมพ์ทำทั้งหมด รวมถึงพิมพ์ดิจิทัลตามสั่งด้วย

頒布 (ฮัมปุ – แจกจ่าย)

คำที่วงการโดจินใช้แทนคำว่า “ขาย” (販売 ฮัมไบ) ทั้งในงานและบนเว็บ หน้า FAQ ของคอมิเกะเองก็ใช้คำว่า 頒布 ตลอด

แปลตรงตัวคือ “แจกจ่ายให้คนทั่วไป” แต่ในชีวิตจริงก็คือขายแลกเงินนั่นแหละ

委託 (อิตาคุ – ฝากขาย)

ฝากผลงานของวงตัวเองให้คนอื่นช่วยขาย เช่น โซนฝากขายของผู้จัดงาน บูธวงอื่น หรือร้านโดจินอย่าง とらのあな (โทราโนอานะ) และ メロンブックス (เมลอนบุ๊กส์)

見本誌 (มิฮงชิ – เล่มตัวอย่าง)

เล่มที่วงส่งให้ผู้จัดงานดูหนึ่งเล่ม งาน COMITIA (โคมิเทีย) ยังเอาเล่มตัวอย่างพวกนี้มาเปิดให้อ่านในกิจกรรม 見本誌読書会 (มิฮงชิ โดคุโชไก) หลังจบงานด้วย

ประเภทงาน

オンリーイベント (ออนลี่ อีเวนต์ – งานเฉพาะเรื่อง)

งานที่จำกัดแค่เรื่อง ตัวละคร ผลงาน หรือแนวใดแนวหนึ่ง เช่นงานที่มีแต่โดจินจากเกมเดียว คนไทยเรียกสั้น ๆ ว่า “งานออนลี่”

オールジャンル (ออล จันรุ – ทุกแนว)

งานที่ไม่จำกัดแนว คอมิเกะคือตัวอย่างที่ใหญ่ที่สุด

ジャンル (จันรุ – แนว/หมวด)

การแบ่งกลุ่มผลงาน แต่ Wikipedia บอกว่าไม่ได้แบ่งเป็นระบบเลย บางหมวดตั้งตามเรื่องต้นฉบับ บางหมวดตามสื่อ ผู้จัด หรือกลุ่มคนอ่าน ปนกันไปหมด

ทริกเล็ก ๆ ก่อนไปงาน

• เห็น 新刊 กับ 既刊 บนประกาศของวง แปลว่าวงจะเอาทั้งเล่มใหม่และเล่มเก่ามาขาย
• เห็นว่าวงอยู่ “壁” คิวน่าจะยาว ไปแต่เช้าไว้ก่อน
• เห็น 委託 ตามด้วยชื่อร้าน แปลว่าพลาดงานก็ยังซื้อออนไลน์ได้หลังงาน

ที่มา: Wikipedia (ญี่ปุ่น) 同人用語, Comiket FAQ (ทางการ), Wikipedia (ญี่ปุ่น) コミックマーケット, Wikipedia (ญี่ปุ่น) COMITIA