นิโคนิโค โดงะ (Niconico) เกิดมาได้ยังไง: เว็บคอมเมนต์ลอยบนวิดีโอที่แอบเปิดแบบไม่บอกชื่อ ก่อนกลายเป็นบ้านของเพลงโวคาลอยด์
นิโคนิโค โดงะเปิดทดลองแบบปิดชื่อบริษัทเมื่อ 12 ธ.ค. 2006 ก่อนเปิดเบต้าเป็นทางการ 15 ม.ค. 2007 ระบบคอมเมนต์วิ่งบนจอทำให้ดูคลิปเหมือนดูกับเพื่อน และกลายเป็นเวทีของเพลงฮัตสึเนะ มิกุ
ลองนึกภาพว่ากำลังดูคลิปตลก แล้วจู่ ๆ ก็มีข้อความ “555555” “www” วิ่งผ่านหน้าจอเป็นร้อยบรรทัด เหมือนมีเพื่อนทั้งห้องนั่งดูอยู่ด้วยกัน ทั้งที่จริงคนพิมพ์อาจดูคลิปนี้ไปตั้งแต่เมื่อวาน
นี่คือไอเดียที่ทำให้ ニコニコ動画 (นิโคนิโค โดงะ) กลายเป็นเว็บวิดีโอที่ปั้นวัฒนธรรมเน็ตญี่ปุ่นมาหลายรุ่น แต่จุดเริ่มต้นของมันกลับเงียบ ๆ แบบที่หลายคนไม่รู้
เปิดตัวแบบไม่บอกว่าใครทำ
ข่าวของ INTERNET Watch (อินเทอร์เน็ต วอตช์) วันที่ 15 มกราคม 2007 เล่าว่า นิโคนิโค โดงะเริ่มเปิดเป็น “บริการทดลอง” ตั้งแต่ 12 ธันวาคม 2006 โดยตอนนั้นบริษัทผู้พัฒนาไม่ได้บอกว่าเป็นของใคร
บริษัทนั้นคือ ニワンゴ (นิวังโกะ) ซึ่งอธิบายภายหลังว่า เพราะยังเป็นแค่การทดลอง เลยปิดไว้ก่อนว่าเป็นบริการของบริษัท พอวันที่ 15 มกราคม 2007 ก็ย้ายมาเป็นช่วง “เบต้าเทสต์” อย่างเปิดเผย ใช้ฟรี
บริษัทบอกว่ายังไม่กำหนดว่าเบต้าจะยาวแค่ไหน ตอนนี้อยากให้คนมาลองใช้และสนุกกันก่อน ส่วนรายได้ในอนาคตตั้งใจจะมาจากโฆษณา
ตอนแรกไม่ได้มีวิดีโอเป็นของตัวเอง
เรื่องที่หลายคนอาจไม่รู้ คือช่วงแรก นิโคนิโค โดงะไม่ได้เก็บวิดีโอเอง ผู้ใช้เอาคลิปที่อยู่บน YouTube (ยูทูบ) หรือ AmebaVision (อาเมบะวิชัน) มาเปิดผ่านหน้าตาของนิโคนิโค แล้วพิมพ์คอมเมนต์ทับลงไป
หัวใจของระบบคือ คอมเมนต์ถูกผูกกับ “วินาที” ในคลิป คนที่มาดูทีหลังจึงเห็นคอมเมนต์ของคนก่อนหน้าโผล่ขึ้นมาตรงจังหวะเดิมทุกครั้ง ความรู้สึก “ดูพร้อมกัน” เลยเกิดขึ้นได้ แม้จะดูกันคนละเวลา
ในเวอร์ชันเบต้ายังมีลูกเล่นเพิ่มขึ้นด้วย ถ้าคลิปต้นทางถูกลบ จะมีวิดีโอประกาศแจ้งการลบที่มี “พี่ชายเป่าขลุ่ย” ชื่อ fooさん (ฟูซัง) เป่า “ขลุ่ยวิเศษ” ขึ้นมาแทน กลายเป็นมุกที่คนยุคนั้นจำได้
เกิดจากการทำอีกโปรเจกต์หนึ่ง
INTERNET Watch ระบุว่านิโคนิโค โดงะ “แตกหน่อ” มาระหว่างพัฒนาเวอร์ชันใหม่ของ パケラジ (พาเคราจิ) บริการสตรีมเสียงและภาพสำหรับมือถือของ ドワンゴ (โดวังโกะ) พูดง่าย ๆ คือทีมกำลังทำอย่างหนึ่ง แต่ได้ไอเดียใหม่ที่ดังกว่าของเดิมเสียอีก
ข่าวยังบอกว่า 西村博之 (นิชิมูระ ฮิโรยูกิ) ผู้ดูแลเว็บบอร์ด 2ちゃんねる (นิจันเนรุ) มีส่วนร่วมในแนวคิดและการออกแบบบริการด้วย และโดวังโกะยังเอาระบบคอมเมนต์นี้ไปพัฒนาพาเคราจิเวอร์ชันใหม่ต่อ
ปี 2007: ฮัตสึเนะ มิกุมาถึง
ไม่กี่เดือนหลังเปิดเบต้า วัฒนธรรมใหม่ก็เกิดบนเว็บนี้ J-CAST ニュース (เจแคสต์ นิวส์) รายงานในเดือนกันยายน 2007 ว่าซอฟต์แวร์ร้องเพลง 初音ミク (ฮัตสึเนะ มิกุ) ของ クリプトン・フューチャー・メディア (คริปตอน ฟิวเจอร์ มีเดีย) ที่วางขายวันที่ 31 สิงหาคม 2007 ขายได้ 3,500-4,000 ชุดในสองสัปดาห์ ทั้งที่ซอฟต์แวร์ประเภทนี้ปกติขายได้ 1,000 ชุดต่อปีก็ถือว่าฮิตแล้ว
ตอนนั้นค้นคำว่า “มิกุ” บนนิโคนิโค โดงะ เจอเพลงที่ให้มิกุร้องเกือบ 400 คลิป และคริปตอนบอก J-CAST ว่าหลังมีคนอัปเสียงมิกุขึ้นนิโคนิโค ออร์เดอร์ก็เข้ามาจน “นับไม่ทัน”
ที่น่ารักคือคนไม่ได้แค่ให้มิกุร้องเพลงสวย ๆ แต่ยังแข่งกันให้มิกุร้องเพี้ยน พูดมุกบ้า ๆ จนเกิดแท็กแซวว่ามิกุเป็น “アホの子” (อาโฮะโนะโกะ – สาวซื่อบื้อน่ารัก) ทางคริปตอนตอบแบบใจกว้างว่า ถ้าไม่ไปสร้างความเดือดร้อนให้ใคร ก็อยากให้ลองเล่นกันหลาย ๆ แบบ
จากตรงนี้ นิโคนิโค โดงะกลายเป็นเวทีของคนทำเพลงโวคาลอยด์และเพลงโดจินหลายคน อ่านเรื่องของพวกเขาต่อได้ที่ supercell กับเพลง Melt, hachi และภาพรวม เพลงโดจิน
ปี 2012: จาก “นิโคนิโค โดงะ” เป็น “niconico”
映画.com (เอย์งะดอทคอม) รายงานว่า วันที่ 26 เมษายน 2012 นิวังโกะจัดแถลงข่าวที่ ニコファーレ (นิโคฟาเร) ย่านรปปงงิ ประกาศเปลี่ยนชื่อเรียกรวมจาก “ニコニコ動画” ที่ใช้มาตั้งแต่เปิดบริการปี 2006 เป็น niconico เพื่อมองไปถึงตลาดต่างประเทศ
พร้อมกันนั้นก็เปิดเวอร์ชันใหม่ชื่อ “Zero” (ซีโร่) ในวันที่ 1 พฤษภาคม 2012 จอดูวิดีโอใหญ่ขึ้นจาก 640×368 เป็น 864×486 และมีบริการใหม่อย่างดาวน์โหลดเพลงทางการ ตอนนั้นสมาชิกพรีเมียมมี 1.62 ล้านคน
ในงานเดียวกัน 川上量生 (คาวาคามิ โนบุโอะ) ประธานโดวังโกะ ยังโปรโมตงาน ニコニコ超会議 (นิโคนิโค โชไคงิ) ครั้งแรกที่ 幕張メッセ (มาคุฮาริ เมสเสะ) ปลายเดือนเดียวกัน แล้วพูดติดตลกว่า “ปีหน้าไม่จัดแล้วนะ” แต่สุดท้ายงานนี้ก็กลายเป็นงานประจำที่แฟน ๆ รู้จักกันดี (ดูตัวอย่างได้ที่ คอสเพลย์ในนิโคนิโค โชไคงิ 2025)
ไทม์ไลน์สั้น ๆ
- 12 ธ.ค. 2006 เปิดทดลองแบบไม่บอกชื่อบริษัท
- 15 ม.ค. 2007 เปิดเบต้าอย่างเป็นทางการในนามนิวังโกะ ใช้ฟรี
- 31 ส.ค. 2007 ฮัตสึเนะ มิกุวางขาย เพลงมิกุบนนิโคนิโคพุ่งเกือบ 400 คลิปในไม่กี่สัปดาห์
- 26 เม.ย. 2012 ประกาศเปลี่ยนชื่อเรียกรวมเป็น niconico
- 1 พ.ค. 2012 เปิดเวอร์ชัน Zero
ทำไมเรื่องนี้สำคัญกับแฟนโดจิน
คอมเมนต์ลอยบนจอทำให้การดูคลิปกลายเป็นกิจกรรมกลุ่ม คนทำเพลง ทำอนิเมชัน ทำคลิปตัดต่อ ได้เห็นปฏิกิริยาของคนดูแบบวินาทีต่อวินาที นั่นเป็นแรงใจแบบเดียวกับการได้ยืนขายโดจินแล้วเห็นหน้าคนซื้อ ต่างกันแค่ว่าเกิดบนจอ
ที่มา: INTERNET Watch, 映画.com, J-CAST ニュース