ทำไมแฟนอาร์ตซุนดามงถึงเยอะ? ผู้สร้างเล่าเบื้องหลังกติกาที่ใจกว้างสุด ๆ ในวันครบ 15 ปี
ครบ 15 ปีโปรเจกต์โทโฮคุ ซุนโกะ ซุนดามง ผู้ก่อตั้งเล่ากับ pixivision ว่าทำไมประกาศชัดว่าแฟนเมดทำได้ ทำไมเขียนกติกาให้อ่านสนุก และเคล็ดลับปั้นตัวละครด้วยความถี่
ถ้าเคยดูคลิปญี่ปุ่นที่ใช้เสียงพากย์จากโปรแกรมฟรี แล้วเจอตัวละครสีเขียวหน้าตาน่ารักโผล่มาเล่าเรื่อง นั่นมักเป็น ずんだもん (ซุนดามง) ภูตมาสคอตของ “บ้านโทโฮคุ” ที่มีแฟนอาร์ต คลิป และเกมแฟนเมดเต็มเน็ต
วันที่ 27 ต.ค. 2026 โปรเจกต์ 東北ずん子・ずんだもんプロジェクト (โทโฮคุ ซุนโกะ ซุนดามง โปรเจกต์) หรือ ずんずんPJ (ซุนซุน พีเจ) ครบ 15 ปี เว็บ pixivision (พิกซิวิชัน) เลยไปคุยกับ 小田恭央 (คุณโอดะ) หัวหน้าบริษัท SSS合同会社 (บริษัทเอสเอสเอส) ผู้ปลุกปั้นโปรเจกต์ ว่าทำไมตัวละครนี้ถึงมีแฟนเมดเยอะขนาดนี้
เริ่มจากอยากช่วยโทโฮคุ
คุณโอดะเล่าว่าโปรเจกต์เริ่มในปี 2011 หลังแผ่นดินไหวใหญ่ที่ญี่ปุ่นตะวันออก บริษัทอยากใช้ตัวละครช่วยให้ภูมิภาคโทโฮคุคึกคักขึ้น จึงตั้งกติกาว่าบริษัทในโทโฮคุใช้ตัวละครฟรีโดยไม่ต้องขออนุญาต ส่วนบริษัทนอกโทโฮคุจ่ายค่าลิขสิทธิ์
ยิ่งแฟน ๆ ช่วยกันวาดช่วยกันทำคลิป ตัวละครก็ยิ่งดัง บริษัทนอกภูมิภาคก็อยากซื้อสิทธิ์มากขึ้น เป็นวงจรที่ทุกฝ่ายได้ประโยชน์
สมัยนั้นการบอกว่า “แฟนเมดทำได้” ยังแปลกใหม่
เมื่อ 10 กว่าปีก่อน คนส่วนใหญ่มองงานแฟนเมดว่าเป็นของ “สีเทา” ที่เจ้าของงาน “แกล้งมองไม่เห็น” แต่ซุนซุน พีเจ ประกาศตรง ๆ ว่าแฟนเมดทำได้ คุณโอดะบอกว่าได้ไอเดียจาก 2 ที่
- 東方Project (โทโฮ โปรเจกต์): ZUN (ซุน) ผู้สร้างใจกว้างกับแฟนเมด โทโฮเลยโตไปพร้อมแฟน ๆ
- くまモン (คุมะมง): มาสคอตที่มีกติกาเขียนละเอียด เขาเอามาเป็นแบบ แล้ว “ผ่อนกติกาให้หลวมสุด ๆ” แทน
ตอนแรกกติกาเขียนภาษาทางการ แต่เขาบอกว่าอ่านแล้วเหมือนสัญญาประกัน ไม่มีใครอยากอ่าน เลยแก้ให้อ่านง่ายและแทรกมุกตลก
ส่วนงานที่ทำให้ภาพตัวละครเสียหายหนัก ๆ ก็มีกติกาห้ามไว้ เช่น ห้ามเอาไปใช้เรื่องการเมืองหรือศาสนา และเปิดช่องให้แฟน ๆ ช่วยแจ้งงานที่ผิดกติกา
“เรื่องน่าเบื่อ” ให้เจ้าของรับไปทำ
คุณโอดะบอกว่าอยากให้โปรเจกต์เป็น “สนามเด็กเล่นดี ๆ” ของครีเอเตอร์ เงินค่าลิขสิทธิ์เอาไปทำ “ของเล่น” ใหม่ ๆ เช่น โปรแกรมสังเคราะห์เสียง โมเดล 3D สำหรับ VRChat (วีอาร์แชต) และโมเดล Live2D (ไลฟ์ทูดี)
ตัวอย่างที่ช่วยแฟนได้จริงคือ ถ้าขายงานแฟนเมดบน BOOTH (บูธ) แล้วติดแท็กที่กำหนด ระบบจะจ่ายค่าลิขสิทธิ์ให้อัตโนมัติ ไม่ต้องกรอกเอกสารเอง
เคล็ดลับปั้นตัวละคร: ความถี่ และไม่กลัวแป้ก
- อยากให้ตัวละครออริจินัลดัง ต้องปล่อยงานบ่อย ถ้าทำได้ทุกสัปดาห์หรือทุกวันยิ่งดี เขายกตัวอย่าง VTuber และ 初音ミク (ฮัตสึเนะ มิกุ) ที่มีเพลงใหม่จากผู้ใช้ออกทุกวัน
- อย่ากลัวพลาด: เขาเล่าว่าเคยทำชุดทำมังงะบน PowerPoint ในปี 2019 แต่ไม่ค่อยมีใครใช้ แล้วบอกขำ ๆ ว่างานที่พลาดจริง ๆ ไม่มีใครสังเกตเห็นด้วยซ้ำ เลยไม่ต้องอาย
ฉลอง 15 ปีมีอะไร
pixiv (พิกซิฟ) เปิดกิจกรรมโพสต์ภาพติดแท็ก zunzunpj_15th ผู้ร่วมทุกคนได้ไฟล์เสียงพิเศษ และ FANBOX Print เปิดให้ขายแฟนอาร์ตซุนซุน พีเจ ผ่านเครื่องพิมพ์ในร้านสะดวกซื้อที่ญี่ปุ่นและไต้หวัน ใครอยากรู้ว่ากติกาแฟนเมดแต่ละเจ้าต่างกันยังไง อ่านต่อที่คู่มือไกด์ไลน์แฟนเมด