100 ปีการ์ตูนจีน! นิทรรศการที่เซี่ยงไฮ้ขนต้นฉบับและนิตยสารเก่า 300 ชิ้น ฉลองครบรอบกลุ่มนักวาดกลุ่มแรก
นิทรรศการเล่าประวัติการ์ตูนจีน 100 ปีเปิดที่หอศิลป์หลิว ไห่ซู่ เซี่ยงไฮ้ 14 พ.ย. 2026 รวมต้นฉบับ นิตยสารเก่าและเอกสาร 300 ชิ้น จัดถึง 10 ม.ค. 2027
ถ้าญี่ปุ่นมีมังงะ เกาหลีมีมันฮวา จีนก็มีการ์ตูนของตัวเองที่เรียกว่า 漫画 (ม่านฮว่า) และปีนี้คนจีนกำลังฉลองว่าวงการนี้มีอายุครบ 100 ปีแล้ว ด้วยนิทรรศการใหญ่ที่เซี่ยงไฮ้ ซึ่งขนต้นฉบับกับนิตยสารเก่าที่หลายชิ้นไม่เคยออกมาให้คนทั่วไปดูมาก่อน
งานนี้คืออะไร
วันที่ 14 พฤศจิกายน 2026 นิทรรศการ 中国漫画百年回眸巡展 (จงกั๋ว ม่านฮว่า ไป่เหนียน หุยโหมว สวินจั่น – “นิทรรศการสัญจรย้อนมองร้อยปีการ์ตูนจีน”) เปิดรอบแรกที่ 刘海粟美术馆 (หลิว ไห่ซู่ เหม่ยซู่กว่าน – หอศิลป์หลิว ไห่ซู่) ในเซี่ยงไฮ้ มีมหาวิทยาลัยเซี่ยงไฮ้เป็นเจ้าภาพหลัก
- ของที่จัดแสดง: ต้นฉบับ นิตยสารเก่า และเอกสารประวัติศาสตร์รวม 300 ชิ้น
- จัดถึง: 10 มกราคม 2027
- หลังจากนั้น: ย้ายไปจัดต่อที่หอศิลป์ของสถาบันศิลปะเสฉวนในฉงชิ่ง และที่มณฑลเจ้อเจียง
ทำไมต้องเป็น 100 ปี
ปี 1926 นักวาดกลุ่มหนึ่งในเซี่ยงไฮ้ เช่น 丁悚 (ติง ซ่ง), 张光宇 (จาง กวงอวี่) และ 叶浅予 (เย่ เชี่ยนอวี่) รวมตัวกันตั้ง 漫画会 (ม่านฮว่าฮุ่ย – “สมาคมการ์ตูน”) ซึ่งถือเป็นกลุ่มนักวาดการ์ตูนกลุ่มแรกของจีน จากเดิมที่ต่างคนต่างวาด ก็เริ่มมีวงการที่ทำงานด้วยกันเป็นกลุ่ม นิทรรศการนี้จึงใช้ปีนั้นเป็นจุดตั้งต้นของเรื่อง
เดินดู 4 ห้อง ย้อนเวลา 100 ปี
งานแบ่งเป็น 4 ห้องตามยุค
- ห้อง 1 “ต้นธาร” (1898-1937): มีการ์ตูนการเมืองชิ้นแรกของจีนจากปี 1898 และ 『上海泼克』 (ซั่งไห่ พัวเค่อ – Shanghai Puck) นิตยสารการ์ตูนเล่มแรกของจีนจากปี 1918 ที่ออกได้แค่ 4 ฉบับก็ปิดตัว
- ห้อง 2 (1937-1949): ยุคสงคราม นักวาดใช้การ์ตูนเล่าเรื่องบ้านเมืองและชีวิตคนธรรมดา ตัวการ์ตูนดังจากยุคนี้คือ 三毛 (ซานเหมา) ของ 张乐平 (จาง เล่อผิง) ที่คนจีนหลายรุ่นรู้จัก
- ห้อง 3 (1949-1999): ยุคหนังสือพิมพ์และนิตยสารการ์ตูน รวมถึงแอนิเมชันจีนคลาสสิกที่เป็นความทรงจำวัยเด็กของคนรุ่นพ่อแม่
- ห้อง 4 (หลังปี 2000): ยุคดิจิทัล การ์ตูนลงออนไลน์ และงานที่ข้ามไปเป็นเกม แอนิเมชัน และซีรีส์ ห้องนี้เป็นมุมที่วัยรุ่นแวะถ่ายรูปกันเยอะ
นักข่าวของ 澎湃新闻 (เผิงไพ่ซินเหวิน – The Paper) เล่าว่าเห็นแฟนการ์ตูนหลายคนหยิบปากกามานั่งวาดตามต้นฉบับกันหน้าผนังเลย
งานที่วิ่งแข่งกับเวลา
เบื้องหลังที่น่าสนใจคือทีมงานต้องตามสัมภาษณ์คนในวงการรุ่นเก่าและครอบครัวของนักวาดดัง ได้ทั้งหมด 34 คน รวมวิดีโอเล่าประวัติราว 120 ชั่วโมง และเดินทางรวมเกือบ 10,000 กิโลเมตร
หนึ่งในนั้นคือ 邱承德 (ชิว เฉิงเต๋อ) นักวาดรุ่นเก่าที่ให้สัมภาษณ์กับทีมเมื่อวันที่ 12 กรกฎาคม 2026 ซึ่งกลายเป็นการให้สัมภาษณ์ครั้งสุดท้ายในชีวิตของเขา เรื่องนี้ทำให้ทีมงานยิ่งรู้สึกว่าต้องรีบเก็บเรื่องเล่าของคนรุ่นนี้ไว้ก่อนจะสายเกินไป
ข้อมูลทั้งหมดถูกนำไปทำเป็น “ฐานข้อมูลร้อยปีการ์ตูนจีน” ที่เปิดตัวพร้อมงาน เพื่อเก็บผลงาน ประวัตินักวาด นิตยสาร และบทสัมภาษณ์ไว้ให้ค้นคว้าต่อ
ใครเคยอ่านบทความเรื่องมังงะ มันฮวา ม่านฮว่าต่างกันยังไง จะเห็นว่าการ์ตูนจีนมีรากยาวกว่าที่หลายคนคิด และนิทรรศการนี้คือโอกาสดีที่จะได้เห็นรากนั้นกับตา
ที่มา: เผิงไพ่ซินเหวิน (รายงานวันเปิดงาน), ซินหัวเน็ต, เผิงไพ่ซินเหวิน (แถลงข่าวก่อนงาน)