COMICUP งานโดจินใหญ่สุดในจีน: จากชมรมนักศึกษาสู่ 300,000 ครั้ง แต่ต้องคอยดูทิศทางลม
COMICUP หรือ CP งานโดจินใหญ่สุดของจีน โตจากชมรมนักศึกษาจนมีกว่า 10,000 บูธ แต่ก็ต้องปรับตามบรรยากาศ เช่นงดผลงานญี่ปุ่นช่วงปลายปี 2025
ลองนึกภาพงานโดจินที่เริ่มจากเด็กมหาลัยกลุ่มเล็ก ๆ แล้ววันหนึ่งรัฐบาลท้องถิ่นลงมาช่วยโปรโมตเอง มีคนเข้าหลักแสนครั้ง
นั่นคือ COMICUP (คอมิคัพ) หรือที่แฟน ๆ เรียกสั้น ๆ ว่า CP งานที่สื่อหลายสำนักบอกตรงกันว่าใหญ่ที่สุดในจีนแผ่นดินใหญ่ แต่ความใหญ่นี้ก็มาพร้อมเงื่อนไขที่งานโดจินญี่ปุ่นไม่เคยต้องเจอ
เริ่มจากชมรมนักศึกษาในเซี่ยงไฮ้
งานนี้มีชื่อเล่นว่า 魔都同人祭 (โมตู ถงเหรินจี้ – “เทศกาลโดจินแห่งเมืองมาร”) เพราะเริ่มที่เซี่ยงไฮ้ ซึ่งมีฉายาว่า 魔都 (เมืองมาร)
ปีที่เริ่มนั้นแหล่งข่าวพูดไม่ตรงกัน
- สื่อเกมญี่ปุ่น インサイド (อินไซด์) เขียนปี 2019 ว่าจัดครั้งแรกปี 2007 และเรียกว่าเป็น “Comiket (คอมิเกะ) ฉบับจีน” ที่จัดปีละ 2 ครั้ง
- CGTN (ซีจีทีเอ็น – สถานีโทรทัศน์ภาคภาษาต่างประเทศของรัฐจีน) รายงานปี 2026 ว่าเริ่มปี 2008 โดยชมรมการ์ตูน Feidian (เฟยเตี้ยน) ของมหาวิทยาลัยฟู่ตั้น (Fudan) ช่วงแรกขับเคลื่อนด้วยนักศึกษาที่วาดผลงานเอง
ตัวอย่างงานยุคเซี่ยงไฮ้คือ CP23 เมื่อ 15-16 ธ.ค. 2018 ที่ศูนย์แสดงสินค้านานาชาติใหม่เซี่ยงไฮ้ อินไซด์เล่าว่ามีทั้งบูธบริษัท แบรนด์แฟชั่นโลลิต้า และคอสเพลเยอร์ตัวท็อปจากทั่วประเทศ
ย้ายมาหางโจว แล้วใหญ่ขึ้นอีก
ช่วงหลังงานย้ายมาที่ 杭州大会展中心 (หางโจว ต้าฮุ่ยจั่น จงซิน – ศูนย์ประชุมและนิทรรศการหางโจว) ในเขตเซียวซาน บทความบนโซ่วโฮ่ว (Sohu) บอกว่า CP32 เป็นปีที่ 3 ติดกันที่งานมาจัดที่นี่
CP32 จัด 1-2 และ 4-5 พ.ค. 2026 ช่วงวันหยุดแรงงาน ตัวเลขจาก CGTN ชวนอึ้งมาก
- พื้นที่ 300,000 ตารางเมตร
- บูธมากกว่า 10,000 บูธ
- โซนตามธีมกว่า 390 โซน
- ยอดเข้างานเกิน 300,000 ครั้ง (นับเป็นครั้ง ไม่ใช่จำนวนคน)
- คนเข้างานกว่า 90% มาจากนอกหางโจว
- ประเมินการใช้จ่ายด้านวัฒนธรรม การค้า และท่องเที่ยวที่เกี่ยวข้องเกิน 1,000 ล้านหยวน
ถ้าอยากเทียบ Comiket 108 ที่ญี่ปุ่นเมื่อ ส.ค. 2026 มีพื้นที่เซอร์เคิลราว 23,000 พื้นที่ แต่แต่ละงานนับ “บูธ” กับ “พื้นที่” ไม่เหมือนกัน เลยเทียบกันตรง ๆ ไม่ได้
งานที่รัฐช่วยโปรโมต
ที่ต่างจากญี่ปุ่นชัด ๆ คือ รัฐเข้ามามีบทบาท
ประกาศเปิดขายบัตร CP32 ออกผ่านบัญชี 萧山发布 (เซียวซาน ฟาปู้) ซึ่งเป็นบัญชีทางการของฝ่ายประชาสัมพันธ์รัฐบาลเขตเซียวซาน ประกาศบอกว่า CP อยากช่วยนักสร้างสรรค์จีนพัฒนาฝีมือ และสร้างคลังผลงานต้นฉบับให้ตลาดในประเทศ ส่วน CGTN เรียก CP32 ว่าเป็น “แหล่งบ่มเพาะ” อุตสาหกรรมสร้างสรรค์ต้นฉบับของจีน
กติกาเข้างานก็เข้มกว่าที่คนไทยคุ้น ประกาศเดียวกันบอกว่า
- ไม่ขายบัตรหน้างาน ถ้าบัตรออนไลน์หมดก็ไม่ปล่อยเพิ่ม
- บัตรระบุชื่อจริง ต้องพกบัตรประชาชนตัวจริงที่ชื่อตรงกับบนบัตร
- เข้างานด้วยระบบจดจำใบหน้า
ธีมของ CP32 คือ “新青年” (ซินชิงเหนียน – คนหนุ่มสาวยุคใหม่) และเน้นโซน 国风国创 (กั๋วเฟิง กั๋วฉวง – ผลงานสไตล์จีนและผลงานต้นฉบับของจีน) คำขวัญที่โซ่วโฮ่วยกมาคือ
「此间★新青年,笔下★有河山。」 (ที่นี่มีคนหนุ่มสาวยุคใหม่ ปลายพู่กันมีขุนเขาและสายน้ำ)
ธันวาคม 2025: วันที่ผลงานญี่ปุ่นหายไปจากงาน
เรื่องที่ทำให้วงการโดจินทั่วเอเชียหันมามอง คืองาน COMICUP ที่หางโจวเมื่อ 27-28 ธ.ค. 2025
สำนักข่าว 世界新聞網 (ชื่อเจี้ยซินเหวินหวั่ง – World Journal) รายงานว่า วันที่ 19 ธ.ค. หรือแค่ราวหนึ่งสัปดาห์ก่อนงาน ผู้จัดประกาศเปลี่ยนงานเป็น “新国风专场” (ซินกั๋วเฟิง จวนฉ่าง – งานพิเศษธีมสไตล์จีนใหม่) ของที่ไม่ตรงธีมต้องเก็บออกทั้งหมด เหตุผลที่ให้มาคือ
「基於對當前社會環境、文化責任等因素的綜合考慮」 (จากการพิจารณาปัจจัยต่าง ๆ เช่น สภาพสังคมในปัจจุบันและความรับผิดชอบทางวัฒนธรรม)
ประกาศไม่ได้เอ่ยถึงญี่ปุ่นตรง ๆ แต่ World Journal อ้างภาพหน้าจอที่ทีมงานแจ้งคนออกบูธว่าจะจำกัดกิจกรรมเกี่ยวกับ IP ญี่ปุ่นทั้งหมด
ผลก็คือนักวาดโดจินจำนวนมากถอนตัว บางคนหันไปขายออนไลน์แทน และถนนธีม IP ญี่ปุ่นในงานก็ถูกยกเลิก
Outlook Respawn (เอาต์ลุก รีสปอว์น) สื่อจากอินเดียมองว่าน่าจะเกี่ยวกับความตึงเครียดทางการเมืองระหว่างจีนกับญี่ปุ่นช่วงนั้น ซึ่งยังมีการเลื่อนฉายหนังอนิเมะญี่ปุ่นและยกเลิกคอนเสิร์ตศิลปินญี่ปุ่นในจีนด้วย แต่นี่เป็นแค่การวิเคราะห์ของสื่อ ผู้จัดไม่ได้ยืนยัน
อีกจุดที่ยังงง World Journal เรียกงานธันวาคมนี้ว่า CP32 แต่ประกาศทางการปี 2026 ก็ใช้ชื่อ CP32 กับงานพฤษภาคม เราเลยยังยืนยันไม่ได้ว่างานธันวาคมเป็นครั้งที่เท่าไรอย่างเป็นทางการ
แฟนไทยได้เห็นอะไรจากเรื่องนี้
COMICUP บอกเราว่าวัฒนธรรมโดจินเดินทางออกนอกญี่ปุ่นไปได้ไกลแค่ไหน จากนักศึกษากลุ่มเล็ก ๆ กลายเป็นงานที่คนเข้าหลักแสนครั้ง
แต่ก็เตือนด้วยว่าในบางประเทศ “อิสระ” ของงานโดจินขึ้นกับบรรยากาศการเมือง งานเดียวกันปีหนึ่งอาจเต็มไปด้วยแฟนอาร์ตอนิเมะญี่ปุ่น แล้วอีกไม่กี่เดือนกลายเป็นงานธีมจีนล้วน
ที่มา: CGTN ผ่าน eHangzhou, 萧山发布: CP32开票, World Journal, Outlook Respawn, インサイド (2019)
แหล่งข้อมูล
- COMICUP 32 fuels a new wave of Chinese-style original creative boom during May Day holiday (CGTN via eHangzhou)
- 时间定了!CP32开票!萧山见!(萧山发布 / 澎湃号)
- 五一假期逛展去|CP32等你来!(搜狐)
- 中国版コミケ「魔都同人祭Comicup23」レポート (インサイド)
- 中日關係緊張 同人展禁日動漫IP 引發大規模退攤潮 (世界新聞網)
- China's COMICUP Bans Japanese Anime, Manga Content (Outlook Respawn)
- コミックマーケット108アフターレポート